Małżeństwo sakramentalne wykracza poza zwykłą umowę. W obowiązującym Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r. czytamy:

 

MAŁŻEŃSKIE PRZYMIERZE, PRZEZ KTÓRE MĘŻCZYZNA I KOBIETA TWORZĄ ZE SOBĄ WSPÓLNOTĘ CAŁEGO ŻYCIA, SKIEROWANĄ ZE SWEJ NATURY DO DOBRA MAŁŻONKÓW ORAZ DO ZRODZENIA I WYCHOWANIA POTOMSTWA, ZOSTAŁO MIĘDZY OCHRZCZONYMI PODNIESIONE PRZEZ CHRYSTUSA PANA DO GODNOŚCI SAKRAMENTU (kan. 1055 § 1 KPK)

 

 

Nie ma w Kościele Katolickim rozwodów ani unieważnień sakramentu. Spotykane na forach internetowych a czasem nawet w świeckiej nomenklaturze prawniczej sformułowania „tzw. rozwód kościelny” czy „tzw. unieważnienie małżeństwa” są zafałszowaniem prawdy o nierozerwalności sakramentu udzielonego sobie przez nupturientów przed Bogiem. Kuszenie klientów obietnicami „uzyskania rozwodu kościelnego” czy „unieważnienia małżeństwa” jest wprowadzaniem zainteresowanych osób w błąd w celu pozyskania zlecenia nawet w sytuacji, gdy brak podstaw do określenia formuły wątpliwości procesowej. To tworzenie złudzenia, iż wszystko zależy od sprawnego pełnomocnika, nie zaś od prawdy procesowej, do której dąży się trakcie kanonicznego postępowania spornego. Może być też odwrotnie – osoba rozwiedziona, pragnąca uporządkować swoje życie sakramentalne i przekonana o ważności małżeństwa, po przedstawieniu szczegółów pożycia od momentu kojarzenia się związku aż do jego rozpadu, otrzymuje od prawnika-kanonisty informację o istnieniu podstaw do rozpoczęcia procesu. Kluczowa jest prawdziwa i właściwa interpretacja przepisów prawa kanonicznego.

To, co raz zostało ważnie zawarte, nie może być rozwiązane. Nierozerwalność wewnętrzna małżeństwa sakramentalnego sprawia, że żadną mocą ludzką (nawet powagą papieża) nie można rozwiązać ważnego węzła. Co do nierozerwalności zewnętrznej to prawo kanoniczne dopuszcza możliwość dyspensowania od ważnego węzła jedynie w poniższych wypadkach:

 

  1. Małżeństwo między ochrzczonymi lub między osobą ochrzczoną i nieochrzczoną ważnie zawarte, ale nie dopełnione (ratum et non consummatum) – tzw. papieska dyspensa super rato

  2. Małżeństwo zawarte między dwiema osobami nieochrzczonymi, które może zostać rozwiązane na mocy tzw. przywileju Pawłowego dla dobra osoby, która przyjęła chrzest.

 

Tak więc bezwzględną nierozerwalnością cieszy się każde małżeństwo dwojga ochrzczonych, ważnie zawarte (ratum) i dopełnione (consummatum).

 

 

Istnieje w przestrzeni kanonistycznej natomiast pojęcie NIEWAŻNOŚCI MAŁŻEŃSTWA czyli orzeczenia przez trybunał kościelny po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym (faza instrukcji), że węzeł małżeński pomiędzy nupturientami nigdy nie powstał, czyli mówiąc inaczej, od początku dotknięty był wadą, która spowodowała jego nieważność. Nieważność nie powstaje w trakcie trwania małżeństwa ważnie zawartego, lecz istnieje od początku. Różnice charakteru, konflikty małżeńskie, nałogi, kryzys relacji uczuciowej itp., choć pomocne przy dowodzeniu nieważności, nie leżą u jej przyczyny. Nieważność jest uprzednia a nie następcza do pożycia małżonków.

 

 

Kanoniczny proces sporny nie jest rozprawą rozwodową, lecz specyficznym postępowaniem, posiadającym immanentną strukturę formalną i osadzenie w Kodeksie Prawa Kanonicznego, który w kanonie 1060 przypomina stronom:

 

MAŁŻEŃSTWO CIESZY SIĘ PRZYCHYLNOŚCIĄ PRAWA, DLATEGO W WĄTPLIWOŚCI NALEŻY UWAŻAĆ JE ZA WAŻNE, DOPÓKI NIE UDOWODNI SIĘ CZEGOŚ PRZECIWNEGO.

 

 

 

Kiedy więc trybunał kościelny, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego może uznać, że małżeństwo zostało zawarte nieważnie, tzn. od początku węzeł nie powstał?

 

 


 

Przeszkody zrywające

 

  1. Przeszkoda wieku

    Kan. 1083 - § 1. Nie może zawrzeć ważnego małżeństwa mężczyzna przed ukończeniem szesnastego roku życia i kobieta przed ukończeniem czternastego roku. § 2. Konferencja Episkopatu ma prawo ustalić wyższy wiek do godziwego zawarcia małżeństwa.

    W warunkach polskich wiek ten zrównano dla kobiety i mężczyzny do 18 lat.

  2. Przeszkoda niemocy płciowej (impotencja)

    Kan. 1084 - § 1. Niezdolność dokonania stosunku małżeńskiego uprzednia i trwała, czy to ze strony mężczyzny czy kobiety, czy to absolutna czy względna, czyni małżeństwo nieważnym z samej jego natury. § 2. Jeśli przeszkoda niezdolności jest wątpliwa, czy wątpliwość ta jest prawna czy faktyczna, nie należy zabraniać zawarcia małżeństwa ani też, dopóki trwa wątpliwość, orzekać jego nieważności. § 3. Niepłodność ani nie wzbrania zawarcia małżeństwa, ani nie powoduje jego nieważności, z zachowaniem przepisu kan. 1098.

    Warto nadmienić, że mowa tu o niepłodności w sytuacji, w której albo fakt niepłodności nie jest zdiagnozowany przed zawarciem małżeństwa, albo też jest wiadomy zarówno samemu niepłodnemu jak i drugiemu nupturientowi.

    W sytuacji zatajenia wiadomej niepłodności przed przyszłym współmałżonkiem małżeństwo jest nieważne.

  3. Przeszkoda węzła

    Kan. 1085 - § 1. Nieważnie usiłuje zawrzeć małżeństwo, kto jest związany węzłem poprzedniego małżeństwa, nawet niedopełnionego. § 2. Chociaż pierwsze małżeństwo było nieważnie zawarte lub zostało rozwiązane z jakiejkolwiek przyczyny, nie wolno dlatego zawrzeć ponownego małżeństwa, dopóki nie stwierdzi się, zgodnie z prawem i w sposób pewny, nieważności lub rozwiązania pierwszego.

  4. Przeszkoda różności religii

    Kan. 1086 - § 1. Nieważne jest małżeństwo między dwiema osobami, z których jedna została ochrzczona w Kościele katolickim lub była do niego przyjęta i nie odłączyła się od niego formalnym aktem, a druga jest nieochrzczona. § 2. Od tej przeszkody można dyspensować tylko po wypełnieniu warunków, o których w kan. 1125 i 1126. § 3. Jeśli podczas zawierania małżeństwa strona była powszechnie uważana za ochrzczoną albo jej chrzest był wątpliwy, należy domniemywać, zgodnie z kan. 1060, ważność małżeństwa, dopóki w sposób pewny nie udowodni się, że jedna strona była ochrzczona, druga zaś nieochrzczona.

  5. Przeszkoda święceń

    Kan. 1087 - Nieważnie usiłują zawrzeć małżeństwo ci, którzy otrzymali święcenia.

  6. Przeszkoda publicznego ślubu czystości

    Kan. 1088 - Nieważnie usiłują zawrzeć małżeństwo ci, którzy są związani wieczystym ślubem publicznym czystości w instytucie zakonnym.

  7. Przeszkoda uprowadzenia

    Kan. 1089 - Nie może być ważnie zawarte małżeństwo pomiędzy mężczyzną i kobietą uprowadzoną lub choćby przetrzymywaną z zamiarem zawarcia z nią małżeństwa, chyba że później kobieta uwolniona od porywacza oraz znajdując się w miejscu bezpiecznym i wolnym, sama swobodnie wybierze to małżeństwo.

  8. Przeszkoda występku

    Kan. 1090 - § 1. Kto ze względu na zawarcie małżeństwa z określoną osobą, zadaje śmierć jej współmałżonkowi lub własnemu, nieważnie usiłuje zawrzeć to małżeństwo. § 2. Nieważnie również usiłują zawrzeć małżeństwo ci, którzy poprzez fizyczny lub moralny współudział spowodowali śmierć współmałżonka.

  9. Przeszkoda pokrewieństwa

    Kan. 1091 - § 1. W linii prostej pokrewieństwa nieważne jest małżeństwo między wszystkimi wstępnymi i zstępnymi, zarówno prawego pochodzenia, jak i naturalnymi. § 2. W linii bocznej nieważne jest aż do czwartego stopnia włącznie. § 3. Przeszkoda pokrewieństwa nie zwielokrotnia się. § 4. Nigdy nie zezwala się na małżeństwo, jeśli istnieje wątpliwość, czy strony są spokrewnione w jakimś stopniu linii prostej lub w drugim stopniu linii bocznej.

  10. Przeszkoda powinowactwa

    Kan. 1092 - Powinowactwo w linii prostej powoduje nieważność małżeństwa we wszystkich stopniach.

  11. Przeszkoda przyzwoitości publicznej

    Kan. 1093 - Przeszkoda przyzwoitości publicznej powstaje z nieważnego małżeństwa po rozpoczęciu życia wspólnego albo z notorycznego lub publicznego konkubinatu. Powoduje zaś nieważność małżeństwa w pierwszym stopniu linii prostej między mężczyzną i krewnymi kobiety i odwrotnie.

  12. Przeszkoda pokrewieństwa prawnego

    Kan. 1094 - Nie mogą ważnie zawrzeć małżeństwa ze sobą ci, którzy są związani pokrewieństwem prawnym powstałym z adopcji, w linii prostej lub w drugim stopniu linii bocznej.

 

 


 

Wady zgody małżeńskiej - strona w przygotowaniu

 

  1. Pojęcie zgody małżeńskiej

  2. Wymagana wiedza

  3. Brak wystarczającego używania rozumu

  4. Poważny brak rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich

  5. Psychiczna niezdolność do podjęcia i wypełniania istotnych obowiązków małżeńskich

  6. Błąd i podstęp

  7. Pozorna zgoda (symulacja)

  8. Zgoda warunkowa

  9. Przymus i bojaźń

 


 

 

Wady formy - strona w przygotowaniu